Blog
18.05.2026Uregulowanie gruntów spółdzielni mieszkaniowych. Czy nowa ustawa odciąży sądy?
Zapraszamy do zapoznania się z artykułem autorstwa naszej Kancelarii, który ukazał się w najnowszym wydaniu dziennika „Rzeczpospolita”.
Projekt ustawy z 17 kwietnia 2026 r., przygotowany przez Polskie Stronnictwo Ludowe, może okazać się pierwszą w historii próbą kompleksowego uregulowania sytuacji prawnej gruntów pozostających w zasobach spółdzielni mieszkaniowych. Tym razem nie chodzi o kolejną częściową nowelizację, lecz o rozwiązanie systemowe, które – jeśli zostanie skutecznie wdrożone – może znacząco ograniczyć liczbę sporów trafiających do sądów.
Dlaczego problem gruntów spółdzielczych trafia do sądów?
Nieuregulowany stan prawny gruntów od lat generuje konflikty, które znajdują swój finał właśnie na salach sądowych. Spory dotyczą nie tylko prawa własności, lecz także użytkowania wieczystego, roszczeń reprywatyzacyjnych czy opłat za bezumowne korzystanie z nieruchomości. W praktyce oznacza to tysiące postępowań, które ciągną się latami, angażując zarówno mieszkańców, jak i instytucje publiczne.
Problem ten ma charakter systemowy – wpływa bezpośrednio na wydolność wymiaru sprawiedliwości oraz bezpieczeństwo prawne właścicieli lokali.
Jakie rozwiązania wprowadza projekt ustawy PSL?
Projekt ustawy wprowadza istotną zmianę podejścia – zamiast regulować pojedyncze przypadki, proponuje rozwiązanie kompleksowe. Zakłada stworzenie ustawowego roszczenia dla spółdzielni mieszkaniowych, które będą mogły domagać się przeniesienia własności gruntu albo ustanowienia użytkowania wieczystego. W praktyce oznacza to wzmocnienie ich pozycji prawnej oraz uproszczenie dotychczas skomplikowanych procedur.
Istotnym elementem projektu jest również przyznanie pierwszeństwa roszczeniom spółdzielni wobec roszczeń reprywatyzacyjnych. Takie rozwiązanie może ograniczyć wieloletnie konflikty i odblokować wiele postępowań, które dotychczas pozostawały nierozstrzygnięte.
Terminy administracyjne i automatyczne rozstrzygnięcia
Projekt przewiduje wprowadzenie konkretnych terminów dla organów administracji publicznej. Właściwy organ będzie miał 12 miesięcy na wydanie decyzji, a w przypadku bezczynności kompetencja zostanie przekazana organowi centralnemu. To mechanizm, który ma przeciwdziałać przewlekłości postępowań.
Co szczególnie istotne, jeżeli w ciągu 24 miesięcy od wejścia ustawy w życie stan prawny gruntu nie zostanie uregulowany, spółdzielnia nabędzie odpowiednie prawo z mocy ustawy. Tego rodzaju rozwiązanie eliminuje wieloletnie „zawieszenie” spraw i wprowadza realną skuteczność przepisów.
Wpływ ustawy na postępowania sądowe
Projekt odnosi się również do kwestii opłat za bezumowne korzystanie z gruntów. Przewiduje zawieszenie, a następnie umorzenie takich postępowań, co w praktyce oznacza zakończenie wielu sporów toczących się obecnie przed sądami.
Z perspektywy systemowej oznacza to ograniczenie liczby nowych spraw oraz stopniowe wygaszanie części już prowadzonych postępowań. Właśnie w tym obszarze można spodziewać się najbardziej odczuwalnego odciążenia wymiaru sprawiedliwości.
Projekt zgodny z postulatami środowiska spółdzielczego
Warto podkreślić, że projekt nie powstał w oderwaniu od praktyki. Uwzględnia postulaty zgłaszane przez członków spółdzielni mieszkaniowych oraz bazuje na rozwiązaniach wypracowanych przez Związek Rewizyjny Spółdzielni Mieszkaniowych RP. Dzięki temu zwiększa się szansa, że nowe przepisy będą skuteczne nie tylko w teorii, ale również w praktyce.
Ocena projektu z perspektywy praktyki
Z punktu widzenia kancelarii zajmującej się prawem nieruchomości projekt zasługuje na pozytywną ocenę. Jest to jedna z nielicznych inicjatyw legislacyjnych, które próbują rozwiązać problem u jego źródła, zamiast jedynie łagodzić jego skutki.
Jednocześnie należy pamiętać, że kluczowe znaczenie będą miały szczegóły przepisów oraz sposób ich wdrożenia. To właśnie praktyka stosowania prawa zdecyduje o rzeczywistej skuteczności nowych regulacji.
Co oznacza ustawa dla spółdzielni i właścicieli mieszkań?
Wejście w życie ustawy w proponowanym kształcie może doprowadzić do uporządkowania sytuacji prawnej tysięcy nieruchomości w Polsce. Dla właścicieli lokali oznacza to większą stabilność prawną, łatwiejszy obrót nieruchomościami oraz potencjalny wzrost ich wartości.
Dla sądów natomiast może to oznaczać realne, choć częściowe, odciążenie, poprzez ograniczenie liczby nowych spraw i zakończenie części już toczących się postępowań.
Podsumowanie
Projekt ustawy PSL z 17 kwietnia 2026 r. stanowi jedną z najbardziej kompleksowych prób rozwiązania problemu gruntów spółdzielczych w Polsce. Jeśli zostanie uchwalony i skutecznie wdrożony, może nie tylko uporządkować stan prawny nieruchomości, ale również ograniczyć liczbę sporów sądowych.
To zmiana, która ma znaczenie zarówno dla systemu prawnego, jak i dla codziennego funkcjonowania właścicieli mieszkań.
cofnij


