Blog

Wymiana wodomierzy ciepłej wody do 2027 r.24.10.2026

Do 1 stycznia 2027 r. właściciele lub zarządcy budynków wielolokalowych mają zastąpić objęte ustawą urządzenia do rozliczania ciepła i ciepłej wody urządzeniami ze zdalnym odczytem. Przygotowania powinny objąć również dostęp mieszkańców do informacji o zużyciu, umowy z wykonawcami i zasady rozliczeń. Wyjaśniam, co oznacza ten obowiązek dla spółdzielni, wspólnot mieszkaniowych i zarządców nieruchomości.

20 października 2026 r. w „Rzeczpospolitej” ukazał się mój artykuł „Zostały dwa miesiące na wymianę wodomierzy ciepłej wody”. Zwracam w nim uwagę na związek między wymianą urządzeń a organizacją całego systemu rozliczeń. Dla zarządu istotny jest rezultat: działający odczyt, prawidłowe dane i możliwość wykonania obowiązków informacyjnych wobec użytkowników lokali.

Wymiana wodomierzy ciepłej wody do 2027 r.: kogo dotyczy obowiązek?

Podstawą terminu jest art. 16 ustawy z 20 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy o efektywności energetycznej oraz niektórych innych ustaw. Regulacja przejściowa obejmuje ciepłomierze, podzielniki kosztów ogrzewania oraz wodomierze do pomiaru ciepłej wody użytkowej zamontowane przed wejściem odpowiednich zmian w życie, czyli przed 22 maja 2021 r. Adresatem obowiązku jest właściciel lub zarządca budynku wielolokalowego.

Obowiązek wynikający z tego przepisu nie obejmuje wodomierzy zimnej wody. Nie wymaga też ponownej wymiany urządzeń, które już spełniają wymaganie zdalnego odczytu. Zakres prac trzeba zatem ustalić dla konkretnego budynku, zamiast przyjmować, że wymianie podlega każdy licznik w każdym mieszkaniu.

Przygotowania rozpocząłbym od inwentaryzacji rodzaju urządzeń, dat ich montażu i rzeczywistych możliwości odczytu. Na tej podstawie można określić zakres zamówienia oraz harmonogram. Termin ustawowy to 1 stycznia 2027 r.; organizacyjnie należy zaplanować zakończenie prac przed rozpoczęciem nowego roku. Harmonogram powinien uwzględniać uruchomienie odczytów, odbiór oraz czas na usunięcie błędów.

Czy nieopłacalność pozwala odstąpić od wymiany urządzeń?

Prawo energetyczne i rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 7 grudnia 2021 r. przewidują ocenę technicznej możliwości i opłacalności stosowania urządzeń do indywidualnych rozliczeń. Rozporządzenie posługuje się między innymi analizą ekonomiczną dla okresu pięcioletniego. Trzeba jednak uwzględnić wyłączenia wynikające z § 11 rozporządzenia, dotyczące budynków już wyposażonych we wskazane urządzenia w dniu jego wejścia w życie, czyli 24 grudnia 2021 r. Obejmują one zarówno urządzenia ze zdalnym odczytem, jak i bez tej funkcji.

Sam art. 16 ustawy nowelizującej nie przewiduje odstąpienia od wymiany z powodu jej nieopłacalności. W mojej ocenie nowej kalkulacji kosztów nie można więc traktować jako uniwersalnej podstawy zwolnienia z dostosowania istniejących urządzeń objętych tym przepisem. Wyposażenie budynku po raz pierwszy oraz modernizacja już funkcjonującego opomiarowania wymagają odrębnej analizy. Ewentualne odstąpienie od prac powinno mieć konkretną podstawę prawną i techniczną odnoszącą się do danej nieruchomości.

Zdalny odczyt a miesięczna informacja o zużyciu

Art. 45c Prawa energetycznego rozróżnia informację o rozliczeniach kosztów zakupu ciepła oraz informację o zużyciu. To rozróżnienie ma praktyczne znaczenie przy wyborze systemu obsługi mieszkańców:

  • Informację o rozliczeniach kosztów zakupu ciepła należy nieodpłatnie dostarczać użytkownikom lokali objętych przepisem nie rzadziej niż raz w roku.
  • Uzyskanie informacji o zużyciu ciepła należy nieodpłatnie umożliwiać raz w miesiącu, gdy spełnione są przesłanki art. 45c ust. 2, w tym rozliczanie na podstawie wskazań urządzeń ze zdalnym odczytem.

Miesięczna informacja o zużyciu nie oznacza obowiązku wystawiania co miesiąc faktury ani ostatecznego rozliczania całego sezonu grzewczego. Zarządca powinien zapewnić rzeczywistą możliwość uzyskania danych i poinformować użytkowników, jak z niej skorzystać. Jeżeli budynek już spełnia przesłanki obowiązku miesięcznego, termin wymiany urządzeń nie odracza go do 2027 r.

Znaczenie ma także zakres informacji określony w § 9 i § 10 rozporządzenia. Samo pokazanie wskazania wodomierza w metrach sześciennych może nie wyczerpywać obowiązku informacyjnego dotyczącego zużycia ciepła. System powinien dostarczać dane wymagane dla danego sposobu rozliczeń, w tym odpowiednie informacje dotyczące budynku. Dostępu nie należy przy tym automatycznie ograniczać do właścicieli, ponieważ ustawa odnosi się do wszystkich użytkowników lokali objętych regulacją.

Co powinna obejmować umowa na wymianę wodomierzy?

Przy analizie ofert zwracam uwagę na pełny koszt funkcjonowania systemu przez kolejne lata. Cena urządzenia i jego montażu stanowi tylko część wydatków. W zamówieniu oraz umowie warto określić:

  • częstotliwość odczytów i sposób udostępniania danych potrzebnych do wykonania obowiązków informacyjnych;
  • odpowiedzialność za brak transmisji, błędne wskazania w systemie i niewłaściwe przypisanie urządzenia do lokalu;
  • koszty obsługi, serwisu i dostępu do historii odczytów;
  • warunki przekazania danych oraz kontynuowania rozliczeń po zmianie firmy obsługującej nieruchomość;
  • zasady odbioru, w tym sprawdzenie działania odczytu i usunięcie ujawnionych nieprawidłowości.

Przepisy nie nakazują zakupu określonej aplikacji ani portalu konkretnego dostawcy. Wybrane rozwiązanie musi jednak pozwalać na wykonanie obowiązków ustawowych. Dlatego oferta zakładająca pozyskiwanie danych wyłącznie raz w roku wymaga sprawdzenia pod kątem miesięcznego dostępu do informacji o zużyciu.

Jeżeli wykonawca proponuje doposażenie istniejącego wodomierza w moduł, należy potwierdzić funkcjonalność całego rozwiązania i zgodność z wymaganiami dotyczącymi przyrządu. Sama deklaracja, że urządzenie jest przygotowane do zamontowania modułu w przyszłości, nie potwierdza działającego zdalnego odczytu. Podobnie podpisanie umowy lub otrzymanie faktury za sprzęt nie dowodzi jeszcze wykonania wszystkich wymaganych prac.

Uchwała i finansowanie we wspólnocie oraz spółdzielni

We wspólnocie mieszkaniowej trzeba ustalić, czy przedsięwzięcie mieści się w zwykłym zarządzie, czy wymaga uchwały właścicieli zgodnie z art. 22 ustawy o własności lokali. Znaczenie mają zakres modernizacji, sposób finansowania i wcześniej przyjęty plan gospodarczy. Wymiana eksploatacyjna i rozbudowa systemu połączona z nowymi zobowiązaniami mogą wymagać różnej oceny.

W spółdzielni mieszkaniowej należy uwzględnić ustawę o spółdzielniach mieszkaniowych, statut, kompetencje właściwych organów oraz tytuł do zarządzania konkretną nieruchomością. Sam obowiązek zapewnienia zdalnego odczytu nie przesądza, że każdy związany z nim wydatek można pokryć z funduszu remontowego lub w dowolny sposób przenieść na mieszkańców. Dokumenty poprzedzające decyzję powinny wskazywać podstawę finansowania i zasadę podziału kosztów.

Czy mieszkaniec musi udostępnić lokal do wymiany?

Art. 45a ust. 11 Prawa energetycznego przewiduje obowiązek udostępnienia pomieszczeń w celu instalacji albo wymiany wskazanych urządzeń, a także ich kontroli i odczytu, jeżeli wprowadzono określoną w przepisie metodę rozliczeń. Zawiadomienie o pracach powinno wskazywać ich podstawę, zakres, wykonawcę i termin oraz sposób uzgodnienia innego terminu w razie usprawiedliwionej nieobecności.

Przepis nie uprawnia zarządcy do samowolnego wejścia siłą. Odmowę należy udokumentować, a wykonania obowiązku dochodzić właściwą drogą prawną. Szczególne konsekwencje przewidziane w art. 45a ust. 11a dotyczą odmowy udostępnienia urządzeń do odczytu lub ingerencji w ich działanie. Nie należy automatycznie przenosić tych zasad na samą odmowę wymiany urządzenia.

Kary za naruszenie obowiązków: co rzeczywiście wynika z ustawy?

Art. 56 ust. 1 pkt 6a Prawa energetycznego przewiduje odpowiedzialność między innymi za wskazane w nim naruszenia obowiązków dotyczących wyposażenia lokali, rozliczania kosztów według zużycia i informacji dla użytkowników. Dla naruszeń objętych tym przepisem art. 56 ust. 2g pkt 1 określa karę pieniężną od 1000 do 5000 zł, wymierzaną przez Prezesa URE.

Nie daje to podstaw do twierdzenia o automatycznej karze 5000 zł za każdy pozostawiony licznik. Organ musi ustalić adresata obowiązku i konkretne naruszenie. Przy ocenie samego braku funkcji zdalnego odczytu konieczne jest wykazanie związku z obowiązkiem objętym sankcją. Przepisów ustanawiających kary nie można rozszerzać przez analogię.

Co sprawdzić przed odbiorem prac?

Przed uznaniem wdrożenia za zakończone zalecam sprawdzenie pięciu elementów:

  1. Zakres: czy dostosowano wszystkie urządzenia objęte obowiązkiem w danym budynku?
  2. Odczyt: czy dane są rzeczywiście pozyskiwane i przypisane do właściwych lokali?
  3. Informacja: czy użytkownik lokalu może uzyskać wymagane dane o zużyciu?
  4. Rozliczenie: czy regulamin i system pozwalają prawidłowo podzielić koszty, z uwzględnieniem wymagań właściwych dla stosowanej metody?
  5. Dokumentacja: czy protokół odbioru opisuje działający system i sposób usunięcia ewentualnych usterek?

Takie podejście pozwala ocenić, czy modernizacja przyniosła wymagany rezultat. Zarząd powinien potrafić odtworzyć drogę od wskazania urządzenia do informacji i rozliczenia przedstawionego mieszkańcowi.

Najczęstsze pytania o urządzenia ze zdalnym odczytem

Czy wodomierz ze zdalnym odczytem trzeba wymienić ponownie do 2027 r.?

Sam art. 16 nie wymaga ponownej wymiany urządzenia, które już spełnia wymaganie zdalnego odczytu. Niezależnie należy przestrzegać pozostałych wymagań dotyczących danego przyrządu, w tym wymagań metrologicznych.

Czy podzielnik kosztów ogrzewania podlega legalizacji?

Podzielnik nie jest przyrządem pomiarowym w rozumieniu Prawa o miarach i nie podlega legalizacji. Jego wskazania służą podziałowi kosztów ogrzewania w określonym systemie rozliczeń. Funkcja zdalnego odczytu nie zmienia charakteru urządzenia, dlatego mieszkańcom należy wyjaśnić znaczenie prezentowanych jednostek.

W ramach obsługi prawnej zarządców nieruchomości ocena takiego przedsięwzięcia może obejmować umowę z wykonawcą, właściwy tryb podjęcia decyzji, finansowanie i regulamin rozliczeń. W sprawach wymagających analizy konkretnej nieruchomości zapraszam do kontaktu z Kancelarią DERC PAŁKA.

Podstawy prawne i materiały źródłowe

O autorze

Piotr Pałka

Piotr Pałka

Prof. SANS, dr nauk prawnych, radca prawny i wspólnik DERC PAŁKA Kancelaria Radców Prawnych

Autor komentarzy i opracowań prawnych publikowanych na stronie Kancelarii DERC PAŁKA. Specjalizuje się w zagadnieniach dotyczących prawa spółdzielczego, obsługi prawnej spółdzielni mieszkaniowych, wspólnot mieszkaniowych, zarządców nieruchomości oraz compliance.

Charakter opracowania: materiał ma charakter informacyjny i ekspercki. Nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie. W sprawach wymagających oceny konkretnego stanu faktycznego rekomendowany jest kontakt z radcą prawnym.
cofnij