Blog
03.12.2025Projekt ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych
Projekt ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych ponownie wywołuje istotne wątpliwości prawne. Jednak największe znaczenie mają dziś przepisy dotyczące pełnomocnictw na walnych zgromadzeniach. Zmiany mogą wpłynąć na prawa członków spółdzielni, sposób głosowania oraz reprezentację mieszkańców.
Komentarz Kancelarii DERC PAŁKA w tej sprawie ukazał się w dzienniku Rzeczpospolita. Publikacja dotyczy zmian zaproponowanych podczas posiedzenia Sejmowej Komisji Infrastruktury z 20 listopada 2025 r.
Ponadto projekt obejmuje rozwiązania dotyczące tzw. „ścieżki patologii”. Chodzi o przepisy, które mogą prowadzić do głębokiej ingerencji w funkcjonowanie spółdzielni. Dlatego projekt wymaga szczególnie ostrożnej analizy prawnej.
Pełnomocnictwa na walnym zgromadzeniu spółdzielni mieszkaniowej
Pełnomocnictwo na walnym zgromadzeniu ma duże znaczenie praktyczne. Dzięki niemu członek spółdzielni może wykonywać swoje prawa także wtedy, gdy nie może osobiście uczestniczyć w obradach.
Jednocześnie pełnomocnictwa bywają źródłem sporów. W praktyce dotyczą one nie tylko samej obecności na walnym zgromadzeniu. Chodzi również o głosowanie, reprezentację interesów członka oraz wpływ na decyzje dotyczące majątku spółdzielni.
Kancelaria DERC PAŁKA monitoruje proces legislacyjny dotyczący nowelizacji ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Projekt może mieć znaczenie dla tysięcy członków spółdzielni. Może też wpłynąć na sposób działania zarządów, rad nadzorczych i walnych zgromadzeń.
Kontrowersje wokół art. 36 projektu ustawy
Pierwotnym celem zmian miało być zwiększenie przejrzystości działania spółdzielni mieszkaniowych. Jednak w toku prac pojawiły się rozwiązania, które budzą poważne zastrzeżenia.
Po pierwsze, projekt ingeruje w zasady reprezentacji członków. Po drugie, może ograniczyć swobodę wyboru pełnomocnika. Po trzecie, część regulacji może prowadzić do sporów interpretacyjnych.
Z tego względu przepisy dotyczące pełnomocnictw powinny być jasne i proporcjonalne. Muszą też chronić członków spółdzielni przed nadużyciami. Nie powinny jednak odbierać im realnego wpływu na sprawy spółdzielni.
Ograniczenie prawa do reprezentacji
Jednym z głównych punktów spornych jest ograniczenie prawa do reprezentacji. Projekt przewidywał, że członek spółdzielni będzie mógł działać przez pełnomocnika tylko w ograniczonym zakresie.
Początkowo pełnomocnikiem miały być przede wszystkim osoby najbliższe. Chodziło między innymi o małżonka, dzieci, rodziców albo rodzeństwo. Następnie, podczas prac Komisji, przywrócono szerszą możliwość udzielania pełnomocnictw.
Mimo to nadal pozostają istotne ograniczenia. W praktyce mogą one utrudnić członkowi spółdzielni wybór osoby, która najlepiej zabezpieczy jego interesy. Dotyczy to zwłaszcza spraw skomplikowanych prawnie lub majątkowo.
Wątpliwości prawne Kancelarii DERC PAŁKA
W komentarzu Kancelarii DERC PAŁKA zwrócono uwagę na ryzyko naruszenia praw członków spółdzielni. Chodzi zwłaszcza o swobodę wykonywania prawa głosu oraz możliwość wyboru właściwego pełnomocnika.
Co istotne, członek spółdzielni może rozporządzać swoim prawem do lokalu. Dlatego powinien mieć także szeroką możliwość wyboru osoby, która reprezentuje go na walnym zgromadzeniu.
Dotyczy to również profesjonalnych pełnomocników. Radca prawny albo adwokat może być potrzebny zwłaszcza wtedy, gdy przedmiotem obrad są trudne sprawy prawne. Takie sprawy często dotyczą majątku, statutu albo odpowiedzialności organów spółdzielni.
„Ścieżka patologii” w projekcie ustawy
Kolejnym ważnym elementem projektu jest tzw. „ścieżka patologii”. To określenie odnosi się do nadzwyczajnych rozwiązań wobec spółdzielni, w których występują poważne naruszenia prawa.
Projektowane przepisy mają umożliwić reakcję państwa w skrajnych przypadkach. Jednak takie rozwiązania muszą być bardzo precyzyjne. W przeciwnym razie mogą stać się źródłem nadużyć.
Dlatego ustawodawca powinien jasno określić przesłanki zastosowania tych środków. Szczególnie ważne jest zdefiniowanie rażącego naruszenia prawa. Ważne jest też określenie, kiedy można mówić o trwałej nieskuteczności działania organów.
Cel projektowanych przepisów
Celem nowych regulacji jest przeciwdziałanie patologiom w zarządzaniu spółdzielniami mieszkaniowymi. Chodzi między innymi o powtarzające się naruszenia prawa, nieprawidłowości w dokumentach oraz działania szkodzące członkom spółdzielni.
Co do zasady taki kierunek zmian może być uzasadniony. Spółdzielnie mieszkaniowe zarządzają majątkiem o dużej wartości. Ponadto ich decyzje mają bezpośredni wpływ na sytuację mieszkańców.
Jednak nawet słuszny cel nie usprawiedliwia nieprecyzyjnych przepisów. Dlatego projekt powinien chronić spółdzielców, ale jednocześnie nie może destabilizować uczciwie działających spółdzielni.
Ryzyka związane z nieprecyzyjnymi przepisami
Największym ryzykiem jest zbyt szerokie określenie nowych uprawnień. Niejasne przepisy mogą prowadzić do sporów. Mogą też wywołać niepewność po stronie zarządów, rad nadzorczych i członków spółdzielni.
W praktyce problemem może być także instrumentalne wykorzystywanie nowych regulacji. Dlatego przepisy powinny być odporne na nadużycia. Powinny też jasno wskazywać, kiedy ingerencja w działalność spółdzielni jest dopuszczalna.
W ocenie Kancelarii DERC PAŁKA projekt wymaga dalszych prac. Przepisy powinny być zgodne z zasadą proporcjonalności. Powinny też respektować autonomię spółdzielni mieszkaniowych.
Znaczenie zmian dla członków spółdzielni
Zmiany dotyczące pełnomocnictw mogą mieć znaczenie dla każdego członka spółdzielni mieszkaniowej. Walne zgromadzenie decyduje o najważniejszych sprawach spółdzielni.
Chodzi między innymi o wybór organów, zatwierdzanie sprawozdań oraz udzielanie absolutorium. Ponadto walne zgromadzenie może decydować o zmianach statutu i kierunkach gospodarowania majątkiem.
Ograniczenie pełnomocnictw może szczególnie dotknąć osoby starsze, chore albo przebywające poza miejscem zamieszkania. Może też utrudnić udział osobom, które pracują w czasie obrad.
Dlatego projekt powinien zachować właściwą równowagę. Z jednej strony trzeba ograniczać nadużycia. Z drugiej strony nie wolno odbierać członkom realnego prawa udziału w życiu spółdzielni.
Stanowisko Kancelarii DERC PAŁKA
Kancelaria DERC PAŁKA, reprezentowana przez prof. ucz. dr. Piotra Pałkę, aktywnie uczestniczy w debacie dotyczącej prawa spółdzielczego. W centrum tej debaty powinny pozostawać prawa członków spółdzielni.
Równie ważna jest stabilność zarządzania nieruchomościami. Istotne jest także bezpieczeństwo prawne spółdzielni mieszkaniowych i ich organów.
W ocenie kancelarii projekt wymaga dalszego dopracowania. Dotyczy to zwłaszcza przepisów o pełnomocnictwach, walnych zgromadzeniach i nadzwyczajnej ingerencji w działalność spółdzielni.
Co powinny zrobić spółdzielnie i ich członkowie?
Członkowie spółdzielni powinni śledzić proces legislacyjny. Zarządy i rady nadzorcze powinny natomiast analizować możliwe skutki zmian dla swoich statutów i regulaminów.
Po wejściu w życie nowych przepisów konieczna może być aktualizacja regulaminów walnych zgromadzeń. Ponadto spółdzielnie powinny sprawdzić praktykę przyjmowania pełnomocnictw.
Szczególne znaczenie będzie miało ustalenie, kto może być pełnomocnikiem. Ważny będzie także zakres prawa głosu oraz sposób weryfikacji dokumentów składanych przed walnym zgromadzeniem.
Obsługa prawna spółdzielni mieszkaniowych
Kancelaria DERC PAŁKA oferuje obsługę prawną spółdzielni mieszkaniowych, członków organów oraz zarządców nieruchomości. Wspieramy również członków spółdzielni w sprawach dotyczących ich praw.
Pomagamy w analizie projektowanych i obowiązujących przepisów. Przygotowujemy regulaminy walnych zgromadzeń. Ponadto opiniujemy statuty, uchwały oraz dokumenty związane z funkcjonowaniem organów spółdzielni.
Zapewniamy także reprezentację w sprawach dotyczących prawa spółdzielczego i mieszkaniowego. W praktyce dotyczy to między innymi sporów o uchwały, pełnomocnictwa, prawa członków oraz zarządzanie majątkiem spółdzielni.
Zachęcamy do zapoznania się z publikacją w dzienniku „Rzeczpospolita”:
artykuł o zmianach w projekcie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych i pełnomocnictwach na walnych zgromadzeniach

Najczęstsze pytania dotyczące pełnomocnictw w spółdzielniach mieszkaniowych
Czy członek spółdzielni może działać przez pełnomocnika?
Tak, ale zakres tego prawa zależy od ustawy i statutu spółdzielni. Projektowane zmiany mogą wpłynąć na katalog osób, które będą mogły działać jako pełnomocnicy.
Dlaczego pełnomocnictwa budzą kontrowersje?
Pełnomocnictwa ułatwiają udział w głosowaniach. Jednak mogą też prowadzić do koncentracji głosów. Dlatego ustawodawca próbuje ograniczyć ryzyko nadużyć.
Czy spółdzielnia powinna zmienić regulamin walnego zgromadzenia?
Po wejściu nowych przepisów może być to konieczne. Spółdzielnia powinna sprawdzić statut, regulamin walnego zgromadzenia oraz praktykę przyjmowania pełnomocnictw.
cofnij


