Błąd w przepisie a wykładnia celowościowa — co naprawdę wynika z zasad techniki prawodawczej? Komentarz DERC PAŁKA dla PortalSamorzadowy.pl

Czy intencje ministerstwa mogą „naprawić” nieprecyzyjnie zredagowany przepis? Nawet przy zastosowaniu wykładni celowościowej odpowiedź nie jest tak oczywista, jak mogłoby się wydawać. W najnowszym komentarzu prawnym zwracamy uwagę na znaczenie zasad techniki prawodawczej i możliwy błąd redakcyjny w przepisie, który ma istotne skutki interpretacyjne.

Wykładnia celowościowa nie zastępuje brzmienia przepisu

W debacie prawnej często pojawia się argument, że „intencją ustawodawcy było coś innego” niż wynika to wprost z treści aktu prawnego. W takich sytuacjach sięga się po wykładnię celowościową, czyli interpretację odwołującą się do celu regulacji.

Jednak nawet przy przyjęciu takiej metody interpretacji nie można pomijać podstawowej zasady legislacyjnej:

to przepis ma wyrażać intencje prawodawcy — w sposób jednoznaczny i zrozumiały dla adresatów normy.

Zasady techniki prawodawczej, co mówi § 6 rozporządzenia?

Kluczowe znaczenie ma tutaj § 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie Zasad techniki prawodawczej, zgodnie z którym:

„Przepisy ustawy redaguje się tak, aby dokładnie i w sposób zrozumiały dla adresatów zawartych w nich norm wyrażały intencje prawodawcy.”

Oznacza to, że:

• pierwszorzędne znaczenie ma warstwa językowa przepisu,
• normy prawne powinny być czytelne bez potrzeby sięgania do zewnętrznych wyjaśnień,
• ewentualne nieścisłości redakcyjne mogą prowadzić do realnych sporów interpretacyjnych.

Stanowiska ministerstwa moc wiążąca prawa

W praktyce pojawiają się interpretacje resortowe, komunikaty czy stanowiska ministerstw próbujące wyjaśniać sens danego przepisu. Trzeba jednak podkreślić:

Stanowiska ministerstw nie mają mocy wiążącej źródła prawa.

Nie są one:

• ustawą,
• rozporządzeniem,
• aktem prawa miejscowego.

Mogą mieć znaczenie pomocnicze, ale nie mogą zastępować brzmienia przepisu ani „korygować” błędu legislacyjnego.

Błąd redakcyjny w przepisie, dlaczego to poważny problem?

Jeżeli w warstwie redakcyjnej aktu prawnego został popełniony istotny błąd, skutki mogą być daleko idące:

• powstają rozbieżności interpretacyjne,
• adresaci norm (np. spółdzielnie, jednostki samorządu, organizacje) nie mają pewności co do swoich obowiązków,
• rośnie ryzyko sporów administracyjnych i sądowych,
• praktyka stosowania prawa zaczyna opierać się na „wyjaśnieniach”, a nie na przepisie.

To właśnie sytuacja, której Zasady techniki prawodawczej mają zapobiegać.

Znaczenie dla spółdzielni i innych podmiotów

Problemy wynikające z nieprecyzyjnych przepisów szczególnie dotykają takich podmiotów jak:

• spółdzielnie,
• jednostki samorządu terytorialnego,
• wspólnoty mieszkaniowe,
• organizacje społeczne i branżowe.

W ich przypadku jeden niejednoznaczny zapis może przekładać się na:

• decyzje finansowe,
• obowiązki organizacyjne,
• odpowiedzialność członków organów.

Komentarz kancelarii DERC PAŁKA — pełna analiza

Szczegółowy komentarz dotyczący omawianego problemu został opublikowany na portalu branżowym.

Pełny tekst komentarza:
https://lnkd.in/d_7DzptF
PortalSamorzadowy.pl

Podsumowanie

Nawet najbardziej przekonująca wykładnia celowościowa nie zmienia faktu, że:

• to treść przepisu, a nie stanowiska ministerstw, jest podstawowym nośnikiem normy prawnej,
• § 6 Zasad techniki prawodawczej wymaga jasnego i precyzyjnego redagowania prawa,
• błędy redakcyjne mogą prowadzić do poważnych konsekwencji praktycznych,
• prawidłowa legislacja to fundament bezpieczeństwa prawnego podmiotów takich jak spółdzielnie czy samorządy.

Kancelaria DERC PAŁKA specjalizuje się w analizie przepisów, statutów i regulaminów oraz ocenie zgodności procesów decyzyjnych z prawem.