Koniec przedłużania terminów na uzasadnienia wyroków

Jednym z kluczowych elementów planowanej nowelizacji kodeksu postępowania cywilnego jest ograniczenie możliwości przedłużania przez prezesów sądów terminów na sporządzenie uzasadnień wyroków. W dotychczasowej praktyce przepisy pozwalały na wielokrotne wydłużanie tego czasu, co w konsekwencji prowadziło do przewlekłości postępowań i opóźnień w możliwości wniesienia apelacji lub zażalenia.

Jak wskazaliśmy w komentarzu dla Dziennika Gazety Prawnej, zmiana ta ma charakter systemowy i dyscyplinujący, ponieważ zmusza sądy do sprawniejszej organizacji pracy i ogranicza uznaniowość w zarządzaniu kalendarzem orzeczniczym. Jednocześnie zwiększa przewidywalność terminów dla stron i pełnomocników.

Więcej czasu na odwołanie, ale bez nadużyć

Projekt reformy przewiduje także wydłużenie czasu na wniesienie apelacji lub zażalenia – z tygodnia do dwóch tygodni od dnia doręczenia uzasadnienia. To rozwiązanie korzystne dla stron postępowania, zwłaszcza w bardziej złożonych sprawach cywilnych i gospodarczych.

Zwróciliśmy jednak uwagę, że choć zmiana zwiększa gwarancje procesowe uczestników, nie rozwiązuje zasadniczego problemu, czyli nadmiernego obciążenia sędziów i personelu sądowego. Realne skrócenie postępowań będzie możliwe tylko wtedy, gdy reformie towarzyszyć będą zmiany organizacyjne, w tym zwiększenie liczby asystentów sędziów oraz usprawnienie pracy sekretariatów.

Kierunek reformy – efektywność i przewidywalność

Jak zauważyliśmy w naszej opinii, planowane rozwiązania są krokiem w dobrym kierunku – od formalizmu ku efektywności postępowania. Propozycja wyraźnie ogranicza nadużywanie procedury przedłużania terminów na uzasadnienia i zmusza sądy do większej odpowiedzialności za tok postępowania.

W ocenie Kancelarii Derc Pałka, istotne będzie jednak, aby reforma:

• obejmowała także mechanizmy monitorowania terminowości orzeczeń,
• zapewniała odpowiednie zasoby kadrowe dla sądów,
• oraz chroniła zasadę prawa do rzetelnego procesu, nawet przy przyspieszeniu postępowania.

Wnioski i rekomendacje

Dla stron postępowań cywilnych planowana reforma oznacza większą przewidywalność i krótsze oczekiwanie na możliwość zaskarżenia wyroków. Z punktu widzenia pełnomocników, także potrzebę bieżącego monitorowania zmian w harmonogramach sądowych oraz lepszego planowania strategii procesowej.

Źródło: Dziennik Gazeta Prawna, wydanie z 30 października 2025 r., artykuł „Koniec przedłużania terminów na uzasadnienia wyroków”.