Blog
04.07.2026Umowa o wspólnym pożyciu w spółdzielni mieszkaniowej -prawa do korzystania z lokalu
Na portalu PortalSamorządowy.pl ukazał się artykuł zatytułowany „Umowa o wspólnym pożyciu w spółdzielniach mieszkaniowych. Nowe prawa dla lokatorów”.
Publikacja dotyczy projektowanej ustawy o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu. W materiale znalazł się również mój komentarz dotyczący wpływu nowych rozwiązań na sytuację osób korzystających z lokali znajdujących się w zasobach spółdzielni mieszkaniowych.
Stan prawny na 4 lipca 2026 r.: ustawa została przekazana Prezydentowi RP do podpisu, jednak proces legislacyjny nie został jeszcze zakończony. Opisywane rozwiązania mają zatem charakter projektowany i obecnie nie obowiązują. Jeżeli ustawa zostanie podpisana, jej przepisy mają wejść w życie 1 stycznia 2027 r.
Projektowane prawo drugiej osoby do korzystania z mieszkania
Projekt przewiduje, że jeżeli prawo do mieszkania przysługuje jednej ze stron umowy o wspólnym pożyciu, strony będą mogły postanowić, że druga osoba uzyska prawo do korzystania z tego mieszkania w celu zaspokajania ich wspólnych potrzeb.
Uprawnienie może obejmować także korzystanie z urządzeń domowych. W szczegółowej części umowy strony będą mogły ponadto ustalić termin, w którym osoba nieposiadająca własnego tytułu prawnego do lokalu powinna go opuścić po rozwiązaniu umowy. Takie postanowienie nie będzie jednak obowiązkowym elementem każdej umowy.
Rozwiązanie to może mieć istotne znaczenie w przypadku mieszkań spółdzielczych, w których tytuł prawny do lokalu przysługuje tylko jednej z osób wspólnie zamieszkujących.
Znaczenie nowych regulacji dla lokatorów i spółdzielni
W komentarzu udzielonym Portalowi Samorządowemu zwróciłem uwagę, że formalne uwzględnienie drugiej osoby w stosunku prawnym związanym z lokalem może zwiększyć jej bezpieczeństwo, zwłaszcza w przypadku śmierci osoby posiadającej tytuł prawny do mieszkania albo zakończenia związku.
„Dotychczas takie osoby pozostawały często w stanie faktycznego współposiadania, ale bez realnych narzędzi prawnych do ochrony swoich interesów”.
Projektowane uprawnienie do korzystania z mieszkania nie powinno być jednak automatycznie utożsamiane z nabyciem własności, spółdzielczego prawa do lokalu ani członkostwa w spółdzielni. Zakres praw osoby korzystającej z lokalu będzie wynikał z zawartej umowy oraz z ostatecznego brzmienia przepisów.
Jeżeli ustawa wejdzie w życie, spółdzielnie mieszkaniowe będą musiały przeanalizować jej wpływ na stosowane procedury, sposób potwierdzania uprawnienia do korzystania z lokalu oraz obsługę spraw dotyczących osób, które zamieszkują w mieszkaniu, ale nie posiadają własnego tytułu prawnego.
Zagadnienia związane z prawami do lokali, członkostwem oraz relacjami mieszkańców ze spółdzielnią należą do obszarów, którymi zajmujemy się w ramach obsługi prawnej spółdzielni mieszkaniowych.
Umowa o wspólnym pożyciu nie zastąpi testamentu
Projektowane przepisy nie wprowadzają dziedziczenia ustawowego pomiędzy stronami umowy o wspólnym pożyciu. Oznacza to, że samo zawarcie umowy nie spowoduje automatycznego nabycia spadku po zmarłym partnerze lub partnerce.
Strony będą mogły sporządzić testamenty w formie odrębnych aktów notarialnych. Projekt przewiduje również możliwość dołączenia do umowy aneksu z informacją o sporządzonych testamentach. Kwestia prawa do korzystania z mieszkania oraz kwestia dziedziczenia pozostają zatem odrębnymi zagadnieniami prawnymi.
Pełny komentarz w PortalSamorządowy.pl
Pełny artykuł wraz z wypowiedziami ekspertów jest dostępny na stronie PortalSamorządowy.pl.
Więcej analiz dotyczących zmian w prawie spółdzielczym znajduje się w kategorii Spółdzielnie mieszkaniowe. W kontekście praw do lokali warto przeczytać również nasz komentarz dotyczący projektowanego powrotu mieszkań lokatorskich.
Fragment oficjalnego nagrania iTV Sejm
Parlamentarny Zespół ds. Spółdzielczości Mieszkaniowej z dnia 2026-07-02
